زهرا قاسمی بهورز پرتلاش روستای خیر آباد، مدافع سلامت در خط مقدم از شغل خود میگوید!

به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی استان سمنان، در ادامه سلسله گفتگوهای صمیمانه، به مناسبت روز بهورز، مصاحبه صمیمانه ای را با زهرا قاسمی خیرآبادی بهورز پرتلاش خانواده دانشگاه انجام گرفته که از فعالیت های گسترده و خدمات ارزشمند این همکاران به عنوان اولین خط بهداشت و سلامت حتی در دور افتاده ترین روستاها، سخن می گوید.

خانم قاسمی لطفا خودتان را بیشتر معرفی بفرمایید.

سلام عرض می کنم خدمت شما و همکاران و تشکر می کنم که من را به این مصاحبه دعوت کردید. من زهرا قاسمی خیرآبادی هستم. 19 سال سابقه کار در مرکز بهداشت شهرستان سمنان دارم. متاهل هستم و دو فرزند دارم و خودم فرزند رزمنده و ایثارگر هستم.

لطفا از نحوه آشنایی و ورود خودتان به خانواده دانشگاه علوم پزشکی استان سمنان بفرمایید.

من بعد از قبولی در آزمون ورودی به عنوان بهورز مرکز خدمات جامع سلامت روستایی خیرآباد مشغول به کار شدم.

در مورد خدماتی که بهورزان ارائه می کنند توضیحاتی  بفرمایید.

بهورزان عزیز در خط مقدم ارائه خدمات بهداشتی و درمانی به مردم هستند. مثلا آموزش در مورد بیماری های واگیر و غیر واگیر، واکسیناسیون، ارائه خدمت های مراقبتی به مادران باردار، خدمت های مراقبتی به کودکان و سالمندان و مردم در تمامی سنین، بهداشت محیط و بهداشت حرفه ای و مدارس، در سطح اول به مردم عزیزمان ارائه می کنند. حتی در روستاهای دور افتاده که خانواده در آن ساکن است، بهورزان ارائه خدمت می کنند.

ارائه خدمات بهورزی در دوران کرونا چطور ادامه پیدا کرد؟

دوران شیوع کرونا، دوران جنگ با یک ویروس جدید و ناشناخته بود. در آن دوران همه از هم فاصله می گرفتند و حتی اگر یکی از نزدیکانشان درگیر بیماری می شد، به سختی حاضر می شدند که کارهای بیمارشان را انجام دهند. تمامی ادارات دورکار شده بودند و حتی کلاس های درس بصورت مجازی برگزار می شد. همکاران بهورز مانند بقیه مدافعان سلامت رو در رو با این ویروس منحوس بودند و کاهش ساعت کار و یا دور کاری معنایی نداشت. من روزهایی را در مرکز خدمات جامع سلامت روستایی شهید علی بابائی روستای خیرآباد به تنهایی کار می کردم چون همکارم مرخصی زایمان بودند و پیگیری افرادی که تست کرونای آنها مثبت شده بود و قرنطینه  و همینطور پیگیری تست کرونای خانواده های آنها، همدردی با خانواده های داغدار، توجیه کردن خانواده ها برای اجرای پروتکل های بهداشتی که چالشی بزرگ بود و جبهه گیری در مقابل آن دیده می شد را انجام می دادم. شیوع کرونا قدر باهم بودن و قدر داشتن خانواده و در کنار هم بودن را به ما آموخت.

لطفا در مورد این چالش ها توضیحات بیشتری بفرمایید.

وقتی تست کرونای فردی مثبت می شد ما باید به او اعلام می کردیم که جواب آزمایش مثبت شده و دیگر نباید در محل کار حضور پیدا می کرد و در خانه نیز می بایست قرنطینه می شد. اطرافیان هم باید پروتکل های بهداشتی را رعایت می کردند. توجیه کردن افراد و خانواده ها کار بسیار سختی بود که قبول کنند آزمایش کرونای آنها مثبت شده و نیاز به قرنطینه و پیگیری دارند.

خب خدا را شکر ساخته شدن واکسن کرونا که خدمت بزرگی برای بشریت بود، البته توجیه کردن مردم برای تزریق واکسن هم بخشی از فعالیتهای بهورزان بود. چون شایعات زیاد بود و مردم برای واکسن زدن مقاومت می کردند . در این موارد هم باعنایت و توفیق الهی توانستیم شرایط را مدیریت کنیم و مردم را توجیه کنیم. این روزها تا پایان ساعت اداری در مرکز خدمات جامع سلامت بودم و بعد از آن به مراکز نمونه گیری  و واکسیناسیون برای کشیک می رفتم. البته خدمت رسانی در این مراکز جزء لاینفک فعالیت من و همکارانم بود و با اینکه بعضی از روزها به شدت خسته و کم انرژی بودیم اما وظیفه خود می دانستیم که به بهترین شکل در دوران شیوع کرونا به مردم خدمت ارائه کنیم.

با این همه فشردگی کار، فرزندانتان در منزل چه می کردند؟

آن زمان یکی از بچه ها چهار ساله و دیگری ده ساله بود و پذیرفته بودند که باید در منزل باشند و از خودشان مراقبت کنند. البته از دلگرمی و حمایت های همسرم هم برخوردار بودم. زمانی که در مراکز نمونه گیری و واکسیناسیون شیفت داشتم، به مدت چند ماه نتوانستم فرزندانم را در آغوش بگیرم. چون شیفت های آن دوره طولانی بود و ما برای نمونه گیری با بیمارانی که درگیر کرونا شده و یا مشکوک به کرونا بودند در ارتباط بودیم، به همین خاطر در خانه هم پروتکل های بهداشتی را بطور کامل رعایت می کردیم.

رفتار مردم وقتی متوجه می شدند که شما با بیماران درگیر با کرونا در ارتباط هستید، چطور بود؟

 اوایل خب وقتی متوجه شغل من می شدند از من دوری می کردند ولی هدف ما سلامتی مردم بود و به دل نمی گرفتیم و پر توان به فعالیت هایمان ادامه می دادیم.

شما به غیر از اینکه بهورز هستید در حیطه های مختلفی فعالیت می کنید، لطفا درباره این موضوعات هم صحبت کنید.

من نماینده بهورزان شهرستان سمنان هستم، همکاران بهورز شهرستان سمنان نظرات و مسائل خودشان به من انتقال می دهند و با جلساتی که با معاون محترم بهداشتی دانشگاه داریم، این صحبتها را به ایشان منتقل و بررسی می کنیم تا ان شاء الله به نتیجه خوبی برسیم.

من رئیس شورای اسلامی روستای خیرآباد هم هستم. من در دوره ششم انتخابات شورای اسلامی روستا شرکت کردم و که به لطف خدا و حمایت مردم انتخاب شدم. در بین 5 نفر اعضای شورا من نفر اول شدم و تعداد رای های من دو برابر نفر بعدی بود و اولین خانمی بودم که در روستای خیرآباد عضو و رئیس شورای اسلامی روستا شدم. که این را از لطف الهی و تلاشم برای ارتقاء فرهنگ سلامت و بهداشت در روستا می دانم.

با توجه به اینکه شما با یک پیشینه بهداشتی وارد شورای اسلامی روستا شدید، درباره اقدامات بهداشتی که در این حوزه انجام داده اید، توضیحاتی بفرمایید.

اولین هدف ارتقاء سطح بهداشت مردم و روستای خیرآباد بود که با همکاری مردم و اعضای شورای اسلامی این روستا موفق شدیم اقداماتی خوبی صورت دهیم، از جمله: یک مدرسه متروکه به مدت بیست سال در روستا بود که تبدیل به یک فضای غیر بهداشتی شده بود و زباله در آن می ریختند و محل تجمع معتادان شده بود. این فضا باعث ناراحتی و شکایت مردم بود که خدا را شکر با هماهنگی استانداری و آموزش و پرورش توانستیم در عرض شش ماه ساختمان متروکه و آسیب دیده را خراب کنیم و با نوسازی که صورت گرفت تبدیل به فضایی برای پیاده روی و ورزش شد. یک سالن ورزشی، یک سالن تیر اندازی، زمین چمن، مسیر پیاده روی برای مردم روستا ایجاد کردیم که باعث ارتقای سطح سلامت مردم روستا شد چون یکی از معضلات مردم روستا کم تحرکی و چاقی بود. پایگاه بسیج، مدارس و مساجد روستا را با مرکز بهداشت همراه کردیم، الان آن ها هم می دانند که اولویت کار آنها سلامت مردم است و در تمام برنامه ها از همکاران ما مانند پزشک، دندان پزشک، ماما، بهورز و غیره دعوت می کنند تا به عموم مردم آموزش دهند. در زمان شیوع کرونا ما پک های بهداشتی را آماده کردیم و در اختیار مردم روستا قرار دادیم. دستگاه تست قند خون از طرف شورا برای مرکز خدمات جامع سلامت خیرآباد خریداری شد. از طریق شورا خیرینی را برای کمک به خانواده هایی که درگیر بیماری های خاص بودند، هماهنگ کردیم و روند درمان آن ها را تسریع کردیم. منازل بعضی از سالمندان و معلولین مناسب شرایط آنها نبود، مثل امکان حرکت و عبور ویلچر وجود نداشت و یا دستگیره های کافی در منزل نبود. از طریق شورا و کمک بهزیستی منازل این عزیزان بهسازی شد، مثلا نصب دستگیره، ایجاد رمپ، ساخت پله، نصب سرویس فرنگی، نرده و حفاظ و غیره.

در زمینه مهمترین شعار بهداشتی که جوانی جمعیت است، چه اقداماتی شده است؟  

در راستای ترویج فرهنگ جوانی کشورمان با شعار ایران جوان و سالم بمان، هفته ای سه روز همکاران ما دربازه مزیت های جوانی جمعیت، داشتن خواهر و برادر و خانواده شکوهمند در برنامه های مختلف برای عموم مردم صحبت می کنند. همچنین دیوار نویسی در راستای تشویق مردم برای داشتن جمعیت جوان و اهمیت آن صورت گرفت.

شما رئیس خانه مشارکت شهرستان سمنان هم هستید، خانه مشارکت چه مسئولیت هایی دارد؟

در سال 1398 بر اساس تفاهم نامه ای که بین وزارت بهداشت و وزارت کشور صورت گرفت، خانه های مشارکت ایجاد شدند. هر نهاد، سازمان مردم نهاد و هر ارگانی یک نماینده در خانه مشارکت دارند که مشکلات مرتبط با سلامت مردم را مطرح می کنند. این مشکلات مورد بررسی قرار می گیرند و به شکل هدفمند برای رفع آن برنامه ریزی می شود. رئیس خانه مشارکت باید جسارت پیگیری مشکلات را داشته باشد و با ایجاد فراخوان اعضای را به جلسات دعوت کند، جلسات را مدیریت کند و نامه نگاری های مورد نیاز را انجام دهد. در حال حاضر مساله جمعیت مهم ترین موضوع کار ما در خانه مشارکت است. ما علت هایی که خانواده ها تمایل به فرزند آوری ندارند را جمع آوری می کنیم و با کمک روان شناسان، پزشکان و سایر نمایندگان ارگان ها این علل را مورد بررسی قرار می دهیم. مشکلات اقتصادی و فرد گرایی از جمله مواردی بود که ذکر شد. مساله فرد گرایی و منیت نه تنها سبب خودخواهی افراد می شود و حتی می تواند آمار طلاق را هم بالا ببرد. در زمینه مسائل اقتصادی هم باید خانواده ها به رزاقیت خداوند ایمان داشته باشند. در مورد سقط جنین هم از طریق خانه مشارکت با مرکز نفس در ارتباط هستیم. علل سقط بررسی می شود و روانشناسان و ماما ها به خانواده های تحت پوشش کمک می کنند. از آنجایی که من کنشگر جمعیت هم هستم، علت های عدم فرزندآوری را بررسی می کنیم، بعضی ها از روی بی اطلاعی و ترس اقدام نمی کنند که این خانواده ها را توجیه می کنیم.

لطفا خدماتی که مراکز خدمات جامع سلامت ارائه می کنند را معرفی بفرمایید.

تمام خدماتی که در این مراکز ارائه می شوند، کاملا رایگان هستند. وقتی مردم در این زمینه آگاه شوند و مراجعه کنند، سطح ارائه خدمات هم بالاتر می رود. فعالیت هایی که در این مراکز انجام می شود در راستای پیشگیری از بیماریها و شیوع آن ها است. این مراکز اقدام به آموزش همگانی برای پیشگیری و بیماری ها و ارتقاء سطح سواد سلامت در جامعه می کنند. اینکه در حال حاضر شیوع بیماری های خطرناک واگیر را نداریم، مدیون زحمات همکاران در این مراکز هستیم. وقتی واکسیناسیون و مراقبت از سلامت کودکان و مادران باردار را انجام می دهیم، شاهد کاهش چشمگیر مرگ مادر و مرگ کودکان هستیم. مثلا با واکسیناسیون به موقع و آگاه سازی مردم در این باره بیماری فلج اطفال در حال ریشه کنی است. در گذشته از مادر بزرگ ها می شنیدیم که شب کودکی تب می کرد و به صبح نمی رسید.

در موضوع بهداشت خانواده، مساله جوانی جمعیت و فرزندآوری، اقدامات آموزشی صورت می گیرد، خانواده های نابارور شناسایی و به مراکز درمانی معرفی می شوند. سفیران و رابطین سلامت هم در زمینه های مختلف بهداشتی و البته لزوم جوانی جمعیت آموزش می بینند تا بتوانند به رشد آگاهی در میان خانواده ها پردازند.

مثلا خانواده ها باید مطلع باشند که به محض اینکه دچار حیوان گزیدگی می شوند یا حتی با ترشحات حیوان تماس پیدا می کنند باید هرچه سریعتر خود را به نزدیک ترین مرکز خدمات جامع سلامت یا خانه بهداشت برسانند تا واکسن دریافت کنند. بخاطر دارم که یک خانواده در یکی از مناطق دور دامداری داشتند و یکی از اعضای این خانواده مورد حمله سگ قرار گرفته بود و از آنجایی که ما در آموزش ها و پیگیری های سیاری که داریم این مطالب را به خانواده آموزش داده بودیم، بعد از گزش خود را به مرکز خدمات جامع سلامت رساندند تا واکسن دریافت کنند.

ما در زمینه پیشگیری از بیماریها و مراقبت از اطفال از بدو تولد فعالیت می کنیم، آموزش های مورد نیاز تغذیه با شیر مادر و سایر مراقبت های مورد نیاز از اطفال مانند رشد و تکامل آن ها و مادران صورت می گیرد. این بررسی های بهداشتی و مراقبت ها برای تمامی افراد در تمامی سنین صورت می گیرد و هرجا موردی برای پیگیری مشاهده شود به پزشک ارجاع داده می شود تا مورد بررسی دقیق تر قرار بگیرد.

بحث سالمندان و بویژه سالمندان پرخطر را در دستور کار داریم و این افراد را مورد بررسی و پیگیری و آموزش قرار می دهیم.

از مردم عزیز دعوت می کنم در هر سنی که هستند برای گرفتن خدمات و آموزش های بهداشتی مراجعه کنند، چون همیشه پیشگیری مقدم بر درمان است و تا جای ممکن باید پیشگیری انجام شود.

از بیماری های واگیر و غیر واگیر مورد پیگیری قرار می گیرند مثل پویش قند و فشار خون که بصورت رایگان انجام شد. بطور مثال اگر دو مورد اسهال در یک خانواده اتفاق بیفتد حتما پیگیری می شود. چون منبع غذایی یکسان داشته اند که طغیان یا التور نباشد.

کارشناسان بهداشت محیط بصورت دوره ای از مغازه ها و فروشگاه های تولید کننده مواد غذایی بازدید به عمل می آورند و موارد بهداشتی را مد نظر قرار داده و ارزیابی می کنند و در صورت نیاز تذکی و اخطار داده می شود.

بهداشت آب هم از موارد بسیار مهم است که از آن نمونه برداری می شود، روزی دو بار کلر سنجی از آب انجام می شود تا مطابق استاندارد باشد.

همکاران بهداشت حرفه ای در محل کار مانند کارگاه های جوشکاری، قالی بافی و غیره سلامت کارکنان و بهداشت شرایط کار مورد بررسی قرار می گیرد.

بهداشت کشاورزی که سموم، کودهای مورد مصرف کشاورزان و حتی لباس کار، برای تولید محصولات از سنجه های بهداشتی عبور می کند.

معاینات دانش آموزان، وضعیت ارگونومی آن ها و سایر موارد مرتبط با سلامت دانش آموزان، بوفه مدارس، شیر توزیع شده در مدارس، بررسی استفاده از نمک یددار، آموزش دانش آموزان و والدین توسط همکاران بهداشت مدارس ما صورت می پذیرد. در این بررسی ها مشکلات شناسایی و پیگیری می شوند. در مدارس متوسطه توزیع مکمل ها انجام می شود مثل قرص آهن و قرص ویتامین D، روند توزیع و مصرف آن ها مورد ارزیابی قرار می گیرد. کیسه زباله مدارس اگر نباشد، تذکر داده می شود.

بهداشت روان مراجعین در چند حیطه مورد غربالگری قرار می گیرند. روانشناسان مرکز حضور دارند و خدمات رایگان ارائه می دهند و  مواردی هم بوده که از خودکشی جلوگیری به عمل آمده است.

مورد بعدی خدمات بهداشت دهان و دندان می باشد. مانند معاینات دانش آموزان، وارنیش تراپی، نحوه مسواک زدن صحیح و در برخی مراکز خدمات دندان پزشکی هم ارائه می گردد.

سپاسگزارم و آرزوی سلامتی و موفقیت برای شما و سایر همکاران بهورز را از خداوند متعال مسألت دارم.

مصاحبه، پیاده سازی و ویرایش: مارال صمصامی- کارشناس روابط عمومی دانشگاه