5 لغايت 11 مهرماه هفته جهاني سالمندان

روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی سمنان؛

و خداي تو حكم فرموده كه جز او هيچكس را نپرستيد و در حق پدر و مادر نيكي كنيد و چنانكه هر دو يا يكي از آنها پير و سالخورده شوند و موجب رنج و زحمت شما باشند مواظب باشيد كلمه اي كه رنجيده خاطر شوند مگوييد و كمترين آزار به آنها مرسانيد و با ايشان به اكرام و احترام سخن گوييد و هميشه پروبال تواضع و تكريم را با كمال مهرباني نزدشان باز كنيد.                                           سوره مباركه اسراء  آيه 24-23

 " كسي را فراموش نكنيم ؛ فردايي براي همه"

5 لغايت 11 مهرماه  هفته جهاني سالمندان

براساس گزارش سازمان ملل متحد ، جمعيت سالمندان در جهان از 10.5 درصد در سال 2007 به 21.5 درصد در سال 2050 افزايش پيدا خواهد كرد. در ايران نيز افزايش اميد به زندگي در طي پنج دهه گذشته سبب افزايش تعداد سالمندان شده است. به نحوي كه در سرشماري عمومي نفوس و مسكن در سال 1335 ، 6.2 درصد از كل جمعيت را سالمندان به خود اختصاص داده بودند . در حالي كه اين رقم در سال 85  به 7.3 درصد و  در سال  1390 به 8.26 درصد ازكل جمعيت كشور رسيده است. از سوي ديگر در فاصله زماني 1365 تا 1385 با كاهش ميزان زاد و ولد و افزايش اميد به زندگي شاخص سالمندي با يك جهش چشمگير از 12 درصد  به 29 درصد رسيد.

افزايش تعداد و نسبت سالمندان در جامعه ، در صورت آماده نبودن زيرساخت هاي لازم ، يك مساله جدي براي سيستم رفاه اجتماعي و سلامت ايجاد مي كند.

براساس بررسي هاي بعمل آمده 15 درصد از مراجعين به مطب پزشكان متخصص ، 34 درصد از معالجات سرپايي در بيمارستانها و 89 درصد از تخت هاي موسسات و سراهاي نگهداري  را افراد بالاي 65 سال به خود اختصاص مي دهند و به طور كلي 60 درصد  از هزينه مراقبتهاي پزشكي توسط اين گروه سني مصرف مي شود.

مشكلات قلبي عروقي و فشارخون ، مشكلات اسكلتي و عضلاني ، مشكلات گوارشي ، افسردگي ، مشكلات دهان و دندان و اختلالت بينايي و شنوايي از مهمترين مشكلات سالمندان مي باشد. 36 درصد از افراد 60 ساله و بالاتر مبتلا به مشكلات قلبي عروقي هستند ، 24 درصد از افراد بالاي 60 سال مشكلات اسكلتي عضلاني دارند. 13 درصد زنان و 30 درصد مردان 60 ساله و بالاتر از دخانيات استفاده مي كنند.

شهري شدن و مهاجرت هاي گسترده ، در شكل سنتي خانواده و نظام حمايت اجتماعي از سالمندان اختلال ايجاد كرده است و همين مساله انزواي اجتماعي سالمندان را به دنبال داشته است. 31 درصد زنان و 18 درصد مردان 60 ساله و بالاتر نمي توانند به تنهايي اياب و ذهاب كنند. 40 درصد زنان و 23 درصد مردان 60 ساله و بالاتر نمي توانند به تنهايي خريد كنند. 35 درصد زنان و 25 درصد مردان سالمند نمي توانند به تنهايي كارهاي منزل را انجام دهند. حدود 15 درصد از سالمندان روستايي توانايي مراقبت از خود را ندارند و از حمايت اجتماعي پاييني برخوردارند.

حمايت عاطفي ، فيزيكي و مالي فرزندان از والدين سالمند خود در سطح كشور كم و ناكافي است. 9 درصد از سالمندان كشور كاملا تنها زندگي مي كنند و 22 درصد آنها صرفا با همسر خود زندگي مي كنند. اشتغال فرزندان يكي از عوامل اصلي بازدارنده مراقبت آنان از پدر و مادر مسن خود محسوب مي شود.

صرف نظر از ميزان درآمد در دوران اشتغال ، اغلب سالمندان در كشور پس از بازنشستگي ، با كاهش بارز در وضعيت اقتصادي خود مواجه هستند. 17 درصد كل سالمندان بيكار و بدون هرگونه درآمد يا حمايت مالي هستند. 63 درصد از سالمندان كشور درآمد خود را ناكافي مي دانند. اولين نياز عنوان شده توسط سالمندان نياز مالي و پس از آن نياز به خدمات بهداشتي درماني بوده است.

• 27 درصد زنان و 28 درصد مردان 60 ساله و بالاتر  بيمه نيستند.
• 49 درصد مردان و 95 درصد زنان 60 ساله و بالاتر شاغل نمي باشند.
• 34 درصد از سالمندان كشور براي تهيه و پخت غذا به ديگران وابسته هستند.
• 72 درصد سالمندان بي سواد هستند.
• حدود 18 درصد از سالمندان كشور احساس تنهايي متوسط و 34 درصد آنان احساس تنهايي شديد مي كنند.

در پايان مي توان گفت ارائه يك راه حل مناسب براي مشكل سالخوردگي جمعيت مستلزم درك عيني ، كمي و علمي از ابعاد مشكلات اين گروه سني مي باشد. عليرغم توجه ويژه به سلامت سالمندان در طي دهه اخير برنامه هاي سلامت سالمندان در كشور را مي توان موردي ، فاقد يك جهت گيري راهبردي و محروم از ارتباطات بين بخشي توصيف كرد.

آزاده عليزاده گرجي

كارشناس سلامت سالمندان و ميانسالان

معاونت بهداشتي دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني سمنان