پزشکی خانواده در یک نگاه

به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی استان، همه افراد در هر گروه سنی، چه افراد سالم و چه افراد با بیماری پنهان و بدون علامت و چه بیماران دارای بیماری علامت دار،  برای حفظ و افزایش سلامت خود می‌توانند به تیم پزشکی خانواده مراجعه کنند. پزشکی خانواده اولین نقطه ارتباطی مردم با نظام خدمات بهداشتی است. و در آن رویکردی اتخاذ می گردد که بر فرد، خانواده و اجتماعی که در آن زندگی می کند مبتنی است.

وقتی کسی با یک مشکل سلامتی مواجه می‌شود، باید با تیم سلامت و «پزشک خانواده» خود به عنوان اولین ارائه دهندگان خدمات سلامت تماس بگیرد. تمام اعضای خانواده (حتی افرادی که در سلامتی کامل به‌سر می‌برند) به صورت دوره‌ای توسط «تیم پزشکی خانواده» ویزیت و معاینه می‌شوند و «پزشک خانواده» بر کلیه اقدامات و فعالیت‌های بهداشتی و درمانی انجام شده توسط تیم پزشکی خانواده نظارت می‌کند. خدمات تیم پزشکی خانواده برای بزرگسالان شامل «کنترل وزن»، «کنترل فشارخون»، «ارزیابی عوامل خطر بیماری‌های قلبی و عروقی»، «ارزیابی‌های تشخیصی برای احتمال ابتلا به سرطان‌های پستان، روده و ...»، «آزمایش‌های سالیانه» و دیگر اقدامات بهداشتی و درمانی را بر اساس سن و سایر عوامل مؤثر بر سلامتی فرد  از جمله مادران باردار می باشد.

در زمان مراجعه خدمت گیرنده، پزشک و مراقب سلامت ابتدا «شیوه زندگی» را بررسی و در صورت وجود عوامل خطر، علل  آن را ریشه‌یابی می‌کنند و در ادامه، اقدامات تشخیصی، درمانی و پیشگیری را برای تشخیص دقیق‌تر درخواست می‌کنند. تیم پزشکی خانواده با اختصاص وقت کافی برای دادن آموزش‌های لازم به گیرنده خدمت کمک می‌‌کند تا او با تغییر رفتار و اتخاذ سبک زندگی سالم و در صورت نیاز دریافت درمان‌های سرپایی یا مراقبت در منزل، سریع‌تر سلامت خود را باز یابد. ثبت سوابق پزشکی فرد در پرونده الکترونیکی سلامت، علاوه بر کم کردن نیاز به تکرار آزمایشات و اقدامات تشخیصی ، کاهش هزینه‌های مالی مربوطه، شناخت کامل «پزشک خانواده» از بیمار ، منجر به انجام اقدامات درمانی مناسب و کاهش تعداد مراجعه به پزشک می شود. «پزشک خانواده» از دانش و مهارت خود برای تشخیص و درمان انواع مسائل پزشکی استفاده می‌کند و در موارد لازم (در صورت نیاز بیمار) بیماران را برای مشاوره های تشخیصی یا درمانی به متخصصان یا مشاورین دیگر ارجاع  می دهد و خود، مانند یک رهبر ارکستر، هماهنگی تیم مشورتی را برای نهایی سازی تصمیم به عهده می گیرد.

 به طور کلی برنامه پزشکی خانواده در جهان هدفی والاتر از درمان بیماری ها دارد که شامل:

 * ترویج سبک زندگی سالم ، خودمراقبتی و فرهنگ سلامت

* جامعه نگری و ارتقای سلامت فرد، خانواده و جامعه

* پیشگیری از بیماری های شایع و مهم بر اساس نیاز فرد

* شناسایی زودهنگام بیماری ها (ترجیحا قبل از علامت دار شدن) و درمان زودهنگام آنها

* درمان بیماری ها و تسهیل دسترسی به خدمات «با کیفیت» تشخیصی درمانی و سلامت محور «مورد نیاز»  افراد به شکل مقرون به صرفه برای همه افراد

* ارائه خدمات بر اساس نیازسنجی سلامت فرد ، خانواده و جامعه با بهره گیری از مشاوره سایر رشته های پزشکی و خدمات سلامت و نه صرفا تعدادی بسته خدمتی محدود

 تیم پزشکی خانواده در برنامه خودمراقبتی برای ایجاد رفتارهای سالم و ارتقا دهنده سلامت،  اقدامات زیر را دنبال می کند:

* ایجاد انگیزه مناسب در فرد

* افزایش سواد سلامت

 *تقویت حس ارزشمندی و برداشت فرد از خود

* تقویت خودکارآمدی فرد

* افزایش مهارت استفاده از منابع سلامت فرد

* ایجاد تعامل مناسب بین دریافت کنندگان و ارایه دهندگان خدمات سلامت

* ایجاد مهارتهای زندگی لازم به تناسب موضوع (مهارت هـایی نظیـر تصـمیم گیـری ، حل مسأله ، دست به اقدام زدن و ...)

اهمیت خانواده در برنامه خودمراقبتی از آن رو است که خانواده به عنوان کوچک ترین و مهمترین نهاد در جامعه در سلامت فرد و جامعه نقش مهمی دارد و تیم پزشکی خانواده نه تنها به نیازهای خدمت گیرندگان به عنوان «فرد» توجه می کنند بلکه مولفه های سلامت در «خانواده» را هم مد نظر قرار می دهند و به عبارتی به سلامت فرد، خانواده و محیط زندگی آنها با دید کارشناسانه نگاه می کنند.

 مزایای برنامه پزشکی خانواده

 *آسان شدن ارائه مستمر مراقبت های گروه سنی به خدمت گیرندگان

* امکان بیان مشکلات و آسیب های پنهان در نتیجه ایجاد اعتماد ناشی از آشنایی و تداوم خدمات و ارتباط طولانی مدت با تیم سلامت 

* رهایی از خستگی شرح حال مجدد

* کشف بیماری های خاموش و پنهان

* مزیت جامع نگری تیم پزشکی خانواده در مقایسه با رشته های تخصصی و فوق تخصصی دیگر

* جلوگیری از تداخل داروها در نسخه های پراکنده

* پیشگیری از مصرف همزمان داروهای یکسان با نام های تجاری متفاوت

* پاسخ به پرسش ها و نگرانی های بهداشتی درمانی بیماران

* اطلاع از روند آزمایشات و اقدامات پاراکلینیک و تشخیص زودهنگام

* اعتماد به اطلاعات موثق و معتبر تیم سلامت در برخورد با شایعات و نگرانی ها

* مدیریت بیماری ها در زمان شیوع بیماری های واگیردار و جلوگیری از شکل گیری صف های طولانی بیمارستان در زمان بروز بحران ها به علت ایجاد ترس و اضطراب در جامعه

* انتخاب صحیح و تسهیل در دریافت خدمات از پزشک متخصص و جلوگیری از سردرگمی

* ترویج خودمراقبتی باعث سلامتی و صرفه جویی در هزینه ها می شود

* برنامه  پزشکی خانواده، بدلیل رویکرد پیشگیرانه خود به سازمان های بیمه گر امکان می دهد که خدمات بهتری ارائه دهند و پرداخت از جیب بیماران کم خواهد شد.

* ارجاع برای ویزیت متخصص بر اساس نیاز بیمار است و ویزیت های غیرضروری کم می شود

* کاهش نیاز به آزمایشات و اقدامات پاراکلینیکی تکراری و غیر ضروری به دلیل شناخت بیمار و سابقه او

* یادآوری به هنگام مراقبت های ضروری و پیشگیرانه خدمت گیرندگان

* افزایش اعتماد، تعهد و پایبندی بیماران به درمان (پیشگیری از درمان های ناقص و مقاومت میکروبی)

* کشف به موقع بیماری ها از طریق غربالگری دوره ای

* کاهش هزینه های تشخیص بیماری به دلیل شناسایی بیماری ها در مراحل ابتدایی