ممنوعيت مصرف قليان از نگاه سلامت
دود منتشره از قليان حاوي مقادير بيشماري مواد سمي است!!!
مقدمه:
برخلاف بسياري از عقايد و باورهاي سنتي، دود منتشره از قليان حاوي مقادير بيشماري مواد سمي است اين مواد بعنوان عوامل اصلي بروز سرطان ريه، بيماريهاي قلبي عروقي و ساير بيماريها شناخته شده اند، نيكوتين حاصل از دود قليان همانند ساير مواد دخاني اعتيادآور است، طبق مطالعات انجام شده در سازمان جهاني بهداشت مصرف قليان در هر وعده معادل 100 نخ يا بيشتر سيگار مي باشد. منوكسيد موجود در دود قليان در مقايسه با سيگار به مراتب بيشتر و اثرات آن نيز چه براي فرد مصرف كننده و چه براي افراد در معرض مواجهه با دود محيطي آن فراتر مي باشد. همچنين خطر انتقال بيماريهاي عفوني به دليل استفاده مشترك از قليان وجود دارد. از سوي ديگر عدم آگاهي خانواده ها و جوانان و نوجوانان از مضرات مصرف قليان و نگاه تفنني به آن موجب آزادي عمل و عدم برخورد در برابر اين پديده زيان آور گرديده است به نحوي كه خاصيت اعتيادآور بودن آن موجب افزايش شيوع مصرف و ايجاد وابستگي به مصرف ساير محصولات دخاني همچون سيگار شده است.
شيوع مصرف قليان و سيگار
طبق نتايج آخرين مطالعات انجام شده در ايران درخصوص وضعيت استعمال دخانيات در بين جوانان 13 تا 15 ساله طي سالهاي 1386-1382 ، شيوع مصرف قليان در بين پسران از 16 به 32 و در دختران از 9/8 به 19 درصد افزايش پيدا نموده است. به عبارت ديگر مصرف كلي قليان طي سالهاي مذكور از 1/12 به 1/26 درصد رسيده است كه افزايش مصرف سيگار را هم از 2 درصد به 3 درصد به همراه داشته است. براساس تحقيق مذكور تجربه اولين مصرف سيگار در سن 10 سالگي متأسفانه طي سالهاي فوق الذكر از 6/17 به 1/36 درصد افزايش پيدا كرده كه عمدتاً در گروه سني پسران و از 1/15 به 7/40 درصد بوده است. در تحليل اين افزايش قابل توجه مي توان به ارتباط افزايش مصرف قليان با پايين رفتن سن شروع مصرف سيگار اشاره داشت كه درصورت عدم برخورد به موقع و مناسب اين روند همواره ادامه پيدا خواهد كرد و خطر پايين تر رفتن سن شروع مصرف سيگار و قليان در نوجوانان تهديدي جدي براي سلامت نسل آينده خواهد بود.
قوانين و مقررات ملي و بين المللي در خصوص ممنوعيت استعمال مواد دخاني در اماكن عمومي
- كنوانسيون جهاني كنترل دخانيات مصوب آبان ماه 1384 مجمع تشخيص مصلحت نظام
- بند 1 ماده 4 همه بايد از تهديد جدي و اثرات زيانبار و ماهيت اعتيادآور استعمال دخانيات و قرارگرفتن افراد در معرض دود حاصل از دخانيات آگاه شوند و در سطح دولتي اقدامات اداري و اجرايي و قانوني مؤثري به عمل آيد كه افراد جامعه در معرض دود دخانيات قرار نگيرند.
- آيتم هاي الف و ب از بند 2 ماده 4 كنوانسيون _ لزوم انجام اقداماتي به منظور حفظ همه اشخاص از قرار گرفتن آنها در معرض حاصل از دود دخانيات و جلوگيري از روي آوردن افراد جديد به استعمال دخانيات و تشويق و ترغيب بقيه به ترك دخانيات و كاهش استعمال دخانيات در هر شكل.
- آيتم ب بند 2 ماده 5 كنوانسيون _ تصويب مقررات قانوني و اداري و اجرايي مؤثر و اجراي آنها و يا هرگونه اقدامات ديگري در پيشبرد برنامه هاي مربوط به محو و كاهش استعمال دخانيات و اعتياد به نيكوتين و قرارگرفتن افراد در معرض دود حاصل از دخانيات به نحو مقتضي.
- ماده 8 كنوانسيون در جلوگيري از در معرض دود دخانيات قرار گرفتن افراد.
- اعضا می پذيرند كه تحقيقات علمي به وضوح روشن ساخته كه قرار گرفتن افراد در معرض دود موجب مرگ و بيماري و ناتواني مي شود.
- اعضا بايد در محدوده سيستم قضايي خود كه قوانين ملي آن را تعيين كرده براي جلوگيري از قرارگرفتن افراد در معرض دود حاصل از دخانيات در اماكن سربسته، وسايل حمل و نقل عمومي، محل هاي كار و ساير اماكن عمومي ديگر، اقدامات اداري و اجرايي و قانوني مؤثري صورت داده و يا هرگونه اقدام ديگري كه لازم است، تصويب كرده و به اجرا گذارند.
- قانون جامع كنترل و مبارزه ملي با دخانيات مصوب مهر ماه 1385 مجلس محترم شوراي اسلامي
- ماده 13 درخصوص ممنوعيت استعمال مواد دخاني درنهادهاي دولتي موضوع ماده 18 قانون رسيدگي به تخلفات اداري
- تبصره 1 ماده 13 درخصوص ممنوعيت استعمال دخانيات در اماكن عمومي يا وسيله نقليه عمومي
- آيين نامه اجرايي قانون جامع كنترل دخانيات مصوب مهر ماه 1386 هيأت محترم دولت
- بند 8 ماده 1 درخصوص اماكن عمومي مشمول قانون
- ماده 7 درخصوص ممنوعيت استعمال مواد دخاني در اماكن عمومي به منظور حفظ سلامت عمومي به ويژه محافظت در مقابل استنشاق تحميلي دود محصولات دخاني
- ماده 8 درخصوص مسئوليت اجراي ممنوعيت استعمال مواد دخاني در اماكن عمومي وساير اماكن مندرج در قانون با مديران وكارفرمايان يا متصديان اماكن مربوطه
- ماده 9 درخصوص نصب تابلو هاي هشدار دهنده مبني بر ممنوعيت مصرف محصولات دخاني در نقاط مناسب ودر معرض ديد عموم توسط متصديان ، كارفرمايان ومسئولين اماكن عمومي
- ماده 14 درخصوص همكاري نيروي انتظامي در كليه مراحل عمليات بازرسي اماكن عمومي ومحل هاي عرضه مواد دخاني با مامورين وبازرسين وزارت خانه هاي بهداشت ،درمان وآموزش پزشكي وبازرگاني
- قانون اصلاح ماده 13 مواد خوردني، آشاميدني، آرايشي و بهداشتي مصوب 1379 مجلس محترم شوراي اسلامي
- مواد 13 ، 14 ، 15 و تبصره هاي مربوطه فصل اول آيين نامه اجراي قانون اصلاح ماده 13 موادخوردني، آشاميدني، آرايشي و بهداشتي در خصوص ممنوعيت عرضه و فروش و استعمال مواد دخاني درم راكز تهيه و توزيع موادغذايي مشمول اين قانون.
نتيجه گيري:
باعنايت به موارد پيشگفت، روند رو به تزايد مصرف قليان و مواد دخاني خصوصاً در بين جوانان و نوجوانان ميهن اسلامي در سال هاي اخير نگراني عمده اي را در بخش سلامت جامع ايجاد نموده است. چنانچه هيچ گونه اقدامي در زمينه ممنوعيت و عرضه قليان و مواد دخاني صورت نپذيرد پيش بيني مي شود طي 10 سال آينده بيش از نيمي از جوانان كشور در سنين بهره وري به جرگه مصرف كنندگان مواد دخاني خصوصاً قليان وارد خواهند شد كه اين موضوع تبعات اجتماعي و بهداشتي عديده اي را براي كشور از طريق افزايش بار بيماري، كاهش بهره وري ، غيبت از كار، ايجاد سستی و ركود، آلودگي به ساير مواد دخاني و مخدر، افزايش بزهكاريهاي اجتماعي و .... به ارمغان خواهد آورد. باتوجه به هزينه هاي درمان بيماريهاي ناشي از دخانيات كه طبق برآوردهاي انجام شد، بين 2 تا 3 برابر هزينه هاي مصرف مواد دخاني اعلام شده است، بخش عظيمي از بودجه كشور نيز در اين زمينه صرف خواهد شد.
دبير خانه ستاد كشوري كنترل دخانيات
مركز سلامت محيط و كار
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي