مراقبت ازبيمار اسکیزوفرنیا

روابط عمومی داانشگاه علوم پزشکی سمنان؛

به مناسبت هفته يهداشت روان 24 لغايت 30 مهر ماه

مراقبت ازبيمار اسکیزوفرنیا

   اسکیزوفرنیا یک بیماری روانپزشكي است هر چند وراثت در بروز آن نقش مهمی دارد اما عوامل محيطي و خانوادگي نيز در ايجاد اين اختلال نقش دارند. دانشمندان این بیماری را چند علتی می دانند، تظاهرات بالینی آن نیز متفاوت است و از یک بیمار به بیمار دیگر ممکن است بسیار متفاوت باشد. این بیماری، بیماری تفکر، رفتار و هیجان است. ظاهر بیمار ممكن است سالم باشد ولی درون او دنیای پر آشوبی است. اسکیزوفرنیا یک بیماری روانی مزمن است که نشانه های حاد آن حداقل یک ماه طول می کشد. این نشانه ها عبارتند از: هذیان(اعتقادی باور غلط بر مبنای قضاوت ناصحیح)، توهم ( تجربه غیر واقعی از طریق یکی از حواس پنجگانه. مثلاً صدایی را می شنود که منشاء خارجی ندارد. چیزهایی را می بیند که دیگران قادر به دیدن آنها نیستند و منشاء خارجی ندارد)، گفتار آشفته یا رفتار آشفته ( مثلاً ارتباط بین جملات بیمار از هم پاشیده می شود، رفتاری انجام می دهد که نشانه آشفتگی وضع بیمار است. مثلاً پوشیدن چند کت روی هم در فصل گرم)، فقدان کلام، فعالیت های حرکتی نامناسب که در آن هدفی مشاهده نمی شود (مثلاً گرفتن یک ژست حرکت غیر طبیعی و ماندن در همان وضعیت برای دقایق تا ساعاتی. یا فعالیت شدید حرکتی همراه با تخریب و بدون هدف مشخص).

   از دیگر حوزه های عملکرد افراد، عملکرد در حوزه فعالیت های اجتماعی است که بیماری بطور معمول باعث می شود فعالیت های اجتماعی فرد شدیداً کاهش یابد و به گوشه گیری و انزوای اجتماعی ختم شود.

   شخصی که مبتلا به اسکیزوفرنیا است بینش ضعیفی به مشکل خود دارد و اعتقادی به اینکه بیمار است ندارد و بنابراین به رغم انکار و ادراکات مشوش که در اثر نشانه های بیماری دارد به ندرت آن را با کسی در میان می گذارد.

   در تشخیص ابتدایی بیماری بسیار مهم است که علائم اولیه بیماری را از واکنش های طبیعی شخص در مقابل مشکلات روزمره زندگی بخصوص در نوجوانان افتراق داد. نکته کلیدی و مهم در اوایل بیماری تغییر در عملکرد معمول شخص مانند کناره گیری از دوستان، واکنش های عجیب و غریب و تغییرات رفتاری و گفتاری می باشند. فعالیت های شغلی و تحصیلی افت می کنند و گوشه گیری و انزوای اجتماعی به تدریج بیشتر می شوند. افراد مبتلا ممکن است با خودشان صحبت کنند یا با خودشان بخندند و عکس العمل های عجیب و غریبی به آدم ها و رخدادها نشان دهند.

   به طور معمول این بیماری شروعی آهسته دارد و بطور متوسط 2 سال طول می کشد تا بیماری استقرار یابد. معمولاً در نوجوانی یا جوانی شروع می شود. نکته بسیار مهم در مراقبت از بیمار اسکیزوفرنیا، اهتمام بستگان بیمار به تداوم درمان است. افراد خانواده بايد از بيمار حمايت كنند، به او محبت كنند و با او رفتاري در شأن و منزلت انساني او داشته باشند. اگر خانواده و اطرافیان با ایجاد جوی آرام و دوستانه او را به سمت درمان سوق دهند امکان تداوم بهبودی و درمان بسیار بیشتر خواهد بود.  در صورتی که بیمار با بستری شدن موافقت نکند و به اورژانس هم مراجعه نکند از روانپزشک راهکار بگیرید.

برخي باورهاي باور غلط و واقعیت موجود در باره بيماري اسكيزوفرنيا :

باور غلط: وقوع بیماری اسکیزوفرنی غیرمعمول است.

واقعیت: این بیماری نادر نیست، 5/1- 1 درصد افراد جامعه در طول عمر به آن مبتلا می شوند.

 باور غلط: فقط در نژادهاي خاص، و دربين مردم طبقات اجتماعي - اقتصادي پائين ديده مي شود.

واقعیت: اين بيماري در تمام نژادها ، دربين تمام مردم، در فرهنگ هاي محتلف و طبقات اجتماعي - اقتصادي متفاوت بروز مي كند.

باور غلط: بیماری اسکیزوفرنیا با بعضی درمان ها کاملاً بهبود مي يابد و ریشه کن می شود.

واقعیت: دارو درماني منجر به بهبود نسبي و كنترل علائم بيمار اسكيزوفرنيا مي شود اما بهبودي كامل نمي يابد و چه بسا بسياري از آنان نیازمند استفاده طولانی مدت از دارو هستند.

باور غلط: مهم ترين شيوه ها ي درمان اسكيزوفرنيا روان درماني و روانكاوي است.

واقعیت:اولين، مهم ترين و كارآمدترين درمان اسكيزوفرنيا درمان دارويي است.

باور غلط: بیماری اسکیزوفرنیا مُسری است.

واقعیت: این بیماری به هیچ وجه از طریق معاشرت و تماس های بدنی منتقل نمی شود و مُسری نمی باشد.

باور غلط: بیمار مبتلا به اسیکزوفرنیا بدطینت و زشتخو است.

واقعیت: بيمار اسكيزوفرنيا داراي حرمت انساني همانند تمامي انسانهاست و در برخي مواقع رفتار آرام و قابل احترامي دارد و فقط در مواقع عود علائم يا در مواقع مواجهه با استرس و ناكامي، رفتارهاي خشونت آميز و غير منطقي نشان مي دهد.

باور غلط: بیماری اسکیزوفرنیا ناشی از ضعف اراده و روحیه است.

واقعیت: بیماری ناشی از ضعف اراده و روحیه نیست بلکه ناشي از اختلال عملكرد مغز به دليل اختلال موادي به نام ناقل هاي عصبي شيميايي در مغز است .

باور غلط: بیمار مبتلا به اسکیزوفرنیا متجاوز و خطرناک است.

واقعیت: میزان آسیب و صدمه به دیگران توسط این بیماران بیشتر از سایر مردم در جامعه نیست. این باور باعث انزوا و در خود فرورفتن بیشتر این بیماران می شود.

باور غلط: بیماری اسکیزوفرنیا نشانه عقوبت الهی و ناشی از گناه است.

واقعیت: این بیماري به علت عوامل ژنتيكي و محيطي و خانوادگي ايجاد مي شود و  هیچ ارتباطي با  گناه و عقوبت الهي ندارد.

باور غلط: بیمار مبتلا به اسکیزوفرنیا باعث ننگ خانواده است.

واقعیت: بیماري اسکیزوفرنیا هم مثل ساير بيماري هاي جسمي است و مبتلايان به آن، مانند ساير انسانها قابل احترام هستند.

باور غلط: بیماری اسکیزوفرنیا ناشی از کم هوشی بیمار است.

واقعیت: بیماری اسکیزوفرنیا ارتباطي با میزان هوش ندارد . این بیماری در افراد باهوش نیز دیده می شود.

باور غلط: هیچ کاری از بیمار مبتلا به اسکیزوفرنیا ساخته نیست.

واقعیت: با  درمان هاي دارویی  و غير دارويي بیمار مبتلا به اسکیزوفرنیا می‌تواند به جامعه بازگشته و فعالیت های معمول زندگی خود را داشته باشد. در حال حاضر بسیاری از بیماران کار می کنند و زندگی معمولی دارند.

باور غلط: می توان به بیمار مبتلا به اسکیزوفرنیا دروغ گفت، او متوجه نمی شود.

واقعیت: این افراد قدرت تشخیص را دارند و فریب آنها تنها باعث بدگمانی بیشتر آنان می شود.

دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني سمنان – معاونت بهداشتي