سلامت زنان ، سلامت نسل ها

 رررروابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی سمنان؛

سلامت زنان ، سلامت نسل ها

به مناسبت هفته سلامت زنان ، 24 لغايت 30 مهر ماه

هر ساله هفته آخر مهرماه به عنوان هفته ملي سلامت بانوان ايراني (سبا) نامگذاري شده و از سوي وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي شعاري در راستاي ارتقاي سلامت زنان اعلام ميگردد. شعار هفته مذكور در سال جاري " سلامت زنان ؛ سلامت نسلها " تعيين گرديده است تا فعاليتهاو برنامه هاي ويژه اي به منظور حساس‌‌سازي مديران سلامت و عموم مردم نسبت به ابعاد مختلف سلامت زنان اجرا شود .

زنان بخش مهمی از جامعه هستند و سلامت آنان با سلامت افراد خانواده و جامعه پیوند عمیقی دارد، هر قدر در راستاي ارتقاي سلامت زنان جامعه تلاش كنيم در راستاي سلامت جامعه كوشيده ايم.و در حقيقت شادابي زنان باعث شادابي و سلامت خانواده و جامعه مي شود. از آنجائيكه زنان محور سلامت خانواده محسوب مي گردند علاوه بر مديريت سلامت اعضاي خانواده ،الگوي اصلي آموزش وترويج شيوه زندگي سالم به نسل بعدي نيز مي باشند .از طرف ديگر زنان بیش از نصف جمعيت را در دنيا به خود اختصاص مي دهند با وجود آنکه اميد به زندگي زنان بیشتراز مردان است؛ ولی زنان بیش از مردان دچار بيماري و معلولیت می گردند و دست یافتن به سلامت آنان نسبت به مردان بسیار مشکل تر است.

اگر چه نوزادان دختر از زمان تولد در مقابل عفونت و سوء تغذیه مقاوم تر از نوزادان پسرهستند اما در برخي از جوامع به دلیل مسائل فرهنگي و اجتماعی نظير فرق گذاردن بین دختر و پسر، فشار کار بیشتر بر زنان در داخل و خارج از منزل، تأمین نکردن نیازهای خاص بهداشتی زنان بخصوص در سنین باروری و ... سلامت زنان با مشكلات جدي مواجه مي گردد.

زنان در انجام مسئولیت جهت تأمین بهداشت و سلامت جامعه نقش مهم تر و مؤثرتری از مردان عهده دار هستند، زیرا آنان نه تنها مسئول سلامت خود می باشند بلکه بیشترین مراقبت ها را برای سلامت و بهداشت خانواده خود نيز انجام می دهند، بنابراین چنانچه مشکلاتي از قبيل سوء تغذیه، کار طاقت فرسا و دیگر مسائل فرهنگی و اجتماعی مؤثر بر سلامت آنها نادیده گرفته شود، علاوه بر سلامتي خودشان، سلامتی خانواده آنان نيز دچار آسیب خواهد شد.

در انجام مراقبت های بهداشتی اولیه، زنان از سه نظر مورد توجه هستند:

1ـ  به عنوان افرادی که مستقیما از این مراقبت ها بهره مند مي شوند.

2ـ  به عنوان مادران خانواده.

3ـ  به عنوان کارکنان خط مقدم بهداشت در خارج از منزل

 برای اینکه بتوان مرگ و میر زنان را بويژه در کشورهای در حال توسعه کاهش داد، باید بر هر سه نقش فوق الذکر تأکید لازم به عمل آید.

 قبل از اینکه دختران از نظر جسمی و اجتماعی از بلوغ لازم برخوردار شوند؛ قابليت بارداری و تولید مثل پيدا مي كنند. بارداری و بچه دار شدن در دوران بلوغ و بخصوص در اوایل این دوران، مخاطرات قابل توجهي را برای مادر و کودک به همراه دارد. سالیانه بیش از نیم میلیون زن در سرتاسر جهان عمدتا به دلیل عوارض حاملگی و زایمان جان خود را از دست می دهند. اگر برنامه ریزی و فاصله گذاري مناسب  در بين بارداري ها صورت گيرد ؛ همه ساله از مرگ حدود 6/5 میلیون شیرخوار و 200000 مادر در دنيا جلوگیری می شود. اما در کنار پیشگیری از مرگ و میر مادران بدليل بارداري و زايمان،  باید امکانات لازم برای حاملگی و زایمان بدون خطر در سطح گسترده را در اختیار آنان قرار داد.

   بین 20 تا 45 درصد زنان سنین باروری در کشورهای در حال توسعه ميزان كالري كمتري از حد مطلوب-  2250 کالری - بطور روزانه دريافت مي كنند. در اغلب اوقات زنان آخر از همه و کمتر از همه می خورند و سعی در برآورد نیازهای اعضاي دیگر خانواده قبل از خود  دارند.

کم خونی ناشی از سوء تغذیه و فقر آهن در بیشتر از 40 درصد زنان کشورهای رو به توسعه دیده می شود. سوء تغذيه دختران منجر به محدودیت رشد و کاهش وزن آنان دركودكي و در نهايت جثه نحیف و لاغر و نيز تولد نوزاد كم وزن توسط آنان در سنين باروري می شود و حلقه معیوبی تشکیل می گردد. نیمی از زنان جهان در همه سنین و 32 درصد آنان در دوران بارداری کم خون بوده و در نتیجه ضعیف و مستعد بیمار شدن هستند. البته این مطلب درست است که بسیاری از مردان و پسران هم دچار سوء تغذیه هستند ولی بالاتر بودن موقعیت جنس مذکر در خانواده بويژه ، اغلب موجب می شود که آنها اول از همه و از بهترين قسمت غذا بخورند .

اگر چه سرطان شایع ترین علت مرگ و میر انسان نیست ولی به دلیل ماهیت ناشناخته آن همواره توجه جامعه پزشکی را به خود جلب کرده است. سرطان پستان یکی از شايع ترين سرطان‌ها در زنان است. طبق محاسبات انستیتو ملی سرطان ایالات متحده آمریکا، از هر هشت زن یک نفر در زندگی خود مبتلا به سرطان پستان می‌شود. این سرطان در صورتی که به موقع تشخیص داده‌شود به راحتی قابل درمان است.

از جمله مشکلات شایع دیگر در زنان، بیماری های روانی گوناگون هستند که وضعیت نامطلوب بهداشت روانی و روابط ناسالم اجتماعی از عوامل مهم ایجاد و تشدید آنها به شمار می روند. رفتارهای خشونت آمیز و نامطلوب در خانواده و جامعه از جمله عوامل تشدیدکننده این بیماری ها به شمار می روند.

یکی از جنبه های سلامت اجتماعی زنان، سرپرستی خانواده ها توسط آن است. تعداد خانواده های تحت سرپرستی زنان و خانواده هایی که تنها از وجود یکی از والدین بهره مند هستند، رو به فزونی است. این خانواده ها از وضع نامطلوب اقتصادی رنج برده و افزایش تعداد آنها شرایط فقر را در کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته وخیم تر می کند.

اصلاح وضعيت سلامت زنان وکودکان

اصلاح وضعيت سلامت کودکان و زنان بدون توجه کافی به وضع اجتماعی ـ اقتصادی، وضعیت سلامت و فشار کار و فعالیت های روزانه آنان ميسر نخواهد شد. براي دستيابي به اين امر مهم بايد از مشارکت مردم و همکاری های بین بخشي بهره برد. همکاری بین بخشي در افزایش نام نویسی دختران در مدارس، افزایش آموزش زنان بالغ و افزایش امکان اشتغال زنان نقش بسيار مهمي دارد. برای اینکه زنان بتوانند از کودکان خویش بهتر مراقبت کنند و قادر باشند از خدمات بهداشتی ارائه شده جهت بهبود سلامت اعضاي خود استفاده کنند، باید از فشار کارهای آنها در منزل کاسته شود . هم چنين بايد به زنان فرصت تحصیل و پرداختن به مشاغل داده بشود. آموزش و تحصیل به زنان آگاهی بیشتر، حق انتخاب بهتر و اعتماد به نفس بیشتری می بخشد. ارزش و مقام او در نظر همسر، خانواده و جامعه بالاتر می رود. باسواد بودن زن اولین قدم در پیشرفت وی در زمینه های گوناگون توسعه اجتماعی است.

معاونت بهداشتي دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني سمنان