تولد یکسالگی طرح تحول نظام سلامت/ بیم ها و امیدها

روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی استان سمنان؛

صبح روز دوشنبه 15 اردیبهشت سال 93 مدتی پس از ابلاغ سیاست های کلی نظام سلامت از سوی مقام معظم رهبری بود که دکتر روحانی با حضور در وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی رسما یکی از بزرگترین طرح های کشور بعد از انقلاب تحول در نظام سلامت کشور را آغاز کرد.

یکسال از آغاز جراحی نظام سلامت کشور که به نوعی دچار بیماری های صعب العلاجی بود می گذرد، البته به زبان آوردن "یکسال" راحت است اما همین یکسال به برای مجموعه ای که امید را در دل مردم زنده کردند یک عمر گذشت؛ اگر چه شیرینی رضایتمندی مردم سختی کار را لذت بخش می کرد.

رییس جمهوردر روز شروع این طرح در جمع خبرنگاران اهداف این طرح را تأکید برعزم دولت برای کاهش هزینه های مردم در بخش درمان، افزایش احساس کرامت مردم و بهبود ارائه خدمات حوزه سلامت و با بیان این مطلب که ممکن است دولت در گام های اولیه به تمامی اهداف خود نرسد، احساس نگرانی کرده بود.

اما در آستانه تولد یکسالگی این طرح شاهد تحقق تمامی این اهداف و حتی خدماتی اضافه بر آن اهداف بودیم، بسته هایی که از وزارت بهداشت بمانند یک دارو برای نظام بیمار سلامت تجویز می شد روز به روز تحقق این اهداف را اطمینان می بخشید.

یکی از مهم ترین اهداف این طرح، کاهش پرداختی از جیب مردم برای دریافت خدمات بستری در بیمارستان های دولتی به کمتر از ۱۰درصد بود که امروز بعد از گذشت یک سال از اجرای طرح، بررسی ها نشان می دهد که پرداختی مردم در شهرها در حدود ۶درصد و در روستاها نیز در حدود ۳درصد و متوسط 4.5 درصد است.

اما یکی از نکات موفقیت آمیز بودن این طرح این بود که بسته های خدمتی به مردم همزمان ارائه نشد و با ترتیب زمانی مناسب بسته ها یکی پس از دیگری ابلاغ شد.ارتقای کیفیت خدمات ویزیت در بیمارستان‌های دولتی یکی از این بسته ها بود که در آن راستا 585 کلینیک ویژه به صورت كلينيك هاي ويژه داخل و خارج (اقماری) بيمارستان هاي دانشگاهي،  کلینیک ویژه دانشگاه و کلینیک‌های بيمارستان هاي تابعه وزارت بهداشت در نوبتهای صبح و عصر ایجاد گردید و تا پایان سال گذشته دانشگاه های علوم پزشکی کشور با 9500 پزشک عمومی، متخصص و فوق تخصص تحت شمول این برنامه قرار گرفتند و بیش از 30 میلیون ویزیت انجام دادند در حالی که مبلغ ویزیت بیمار توسط فوق تخصص 3600 و حق ویزیت متخصص 3000 تومان بود.

حضور پزشكان متخصص مقیم در بيمارستان‌هاي دولتی از دیگر بسته هایی بود که به منظور افزایش پاسخگویی 24 ساعته مراکز درمانی- آموزشي و تضمین دریافت خدمات درمانی مناسب در هر ساعت شبانه روز و در همه نقاط کشور و ارتقای کیفیت خدمات و مراقبت‌های سلامت ابلاغ شد و در حال حاضر در 400 بیمارستان در 291 شهر کشور، بیش از 7300 پزشک متخصص و فوق تخصص در 17 رشته در حال خدمت به مردم هستند که به طور متوسط  هر شب 856 کشیک حضور دارند جالب است که تعداد متخصصین مقیم قبل از اجرای برنامه، تنها 942 نفر بود.

ماندگاری پزشکان در مناطق کمتر توسعه یافته و محروم کشور همواره يكي از چالش‌هاي عمده نظام ارائه مراقبت‌هاي سلامت دركشور بود که در قالب یک بسته خدمتی تمهیداتی برای آن اندیشده شد به گونه ای که تا قبل از اجرای برنامه تحول نظام سلامت در بیمارستان های مناطق کم برخوردار تنها 1400 متخصص حضور داشت که با حمایت از ماندگاری پزشکان در این مناطق، تعداد متخصصین شاغل در بیمارستان ها به 3900 نفر رسید.

امروزه مفهوم رضایتمندی بیماران در تمام دنیا در حوزه مراقبت های پزشکی اهمیت بسیار ویژه ای یافته است، چراکه بیماران و همراهان آنها مشتریان اصلی و نهایی بیمارستانها بوده و وظیفه اصلی ارائه دهندگان خدمت، برآوردن نیازهای واقعی و محسوس این مشتریان است در همین راستا بسته ارتقای کیفیت هتلینگ در بیمارستان ها ابلاغ و موجبات رضایت مردم از خدمات را فراهم کرده است.

یکی دیگر از بسته های ارائه شده در قالب طرح تحول نظام سلامت، ارتقای خدمات اورژانس بود که انجام 2.5 میلیون مأموریت از سوی پرسنل زحمت کش اورژانس در کنار اختصاص مبلغ 150 میلیارد تومان از سوی مجلس شورای اسلامی و خرید 800 آمبولانس، راه اندازی 17 پایگاه اورژانس هوایی و همچنین توسعه موتورآمبولانس ها برای کلانشهرها  بخشی از این اقدامات است.

ترویج زایمان طبیعی به منظور نیل به سیاست های ابلاغی جمعیت از سوی مقام معظم رهبری یکی دیگر از بسته های ارائه شده بود که رایگان نمودن زایمان در بیمارستان های دولتی و کاهش میزان سزارین مهم ترین دستاورد آن بود که طبق تازه ترین اعلام از سوی معاونت درمان، 470 هزار زایمان طبیعی رایگان در قالب این بسته انجام شده است.

کتاب ارزش نسبی خدمات و تعرفه گذاری آن نیز انجام شد که البته یکی از پر بحث ترین بسته ها بود از سویی موجب رضایت مردم و از سوی دیگر موجب نارضایتی برخی گروه های پزشکی شد به گونه ای که در دوره های گذشته وضعیت تعرفه بسیار تأسف آور بود به صورتی که سیاستمداران واقعیت ها را نمی دیدند و با وجود رشد 30 درصدی تورم، تعرفه ها تنها 10 تا 12 درصد رشد می کرد و پرداخت به بیمه ها نیز با 12 ماه تأخیر صورت می گرفت که این عوامل باعث سرکوب تعرفه در بخش دولتی و طرح دریافت های غیرمتعارف در جامعه پزشکی می شد.

و اما بیمه کردن حدود 9 میلیون نفر به گونه ای که پوشش بیمه برای همه مردم وجود دارد، تأمین تجهیزات و ملزومات پزشکی، بسته بهداشتی سلامت دهان و دندان و توجه ویژه به مردم حاشیه شهرها تنها جزیی از موفقیت های این طرح بود.

در راستای اجرای این طرح نیز انتقادات غیر کارشناسانه ای مطرح شد که وزیر بهداشت در پاسخ به عده ای که هزینه کردن در سلامت را به مثابه " درچاه ریختن منابع" می دانند عنوان کرده بود که هزینه کردن در بخش سلامت و نیز آموزش و پرورش هزینه نیست بلکه به نوعی سرمایه گذاری است چرا که در آینده این افراد سالم، محور تولید، رونق و پیشرفت هستند.

در کنار پشتوانه مردم و حمایت آن از سوی رییس جمهور و نمایندگان مجلس شورای اسلامی، رهبر معظم انقلاب نیز از روند اجرای این طرح ابراز رضایت کرده بودند و در جلسه ای خطاب به وزیر بهداشت فرموده بودند: كاري كه شما با اجراي طرح تحول سلامت كرده ايد اگر مي‌خواستيد با هزار ساعت تبليغ انجام دهيد باعث ايجاد اين همه سرمايه اجتماعي نمي شد.

این همه از موفقیت های طرح گفتیم اما هر طرحی کمبودهایی دارد و نقد منصفانه، علمی و به دور از تخریب می تواند روند اجرای آن را بهبود بخشد همان گونه که وزیر بهداشت از مردم، کارشناسان، متخصصان و مسوولان درخواست نقد این طرح را داشتند در آستانه اولین سالگرد اجرای این طرح، وزارت بهداشت به عنوان اولین وزارت که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی به نقد عملکرد خود می پردازد می تواند الگویی برای دیگر دستگاه ها در مسیر بهبود برنامه ها و اهداف خود باشد.