به مناسبت رور جهانی اهدای عضو

روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی سمنان؛

اهمیت پیونداعضا

پیونداعضا یکی ازروشهای درمانی شناخته شده دربیماران مبتلا به نارسایی اعضا می باشداین روش دربرخی بیماران تنهاروش حیات بخش جهت ادامه زندگی تلقی می گردد پیونداعضا به لحاظ تکنیکی نیزازجمله اقدامات پیشرفته پزشکی محسوب می شود.

نرخ اهدا پاسخگوی نیاز بیماران به اعضای پیوندی نبوده وتفاوت فاحشی با شاخصای جهانی دارد باتوجه به مشکلات موجود درزمینه پیوندکلیه ازاهداکنندگان زنده تقویت سیستم پیوندکلیه ازجسدوافزایش سهم این شیوه ازکل اعمال پیوند انجام شده درسال ازضرورت های انکارناپذیردرامرپیوندمحسوب می گردد.

تاریخچه پیونددرایران

اولین پیوندقرنیه درسال 1314 در تهران

اولین پیوندکلیه درسال 1346 درشیراز

اولین پیوندمغزاستخوان درسال 1369 درتهران

اولن پیوندکبددرسال 1372 درشیراز

اولین پیوند قلب درسال 1372 درتبریز

اولین پیوندریه درسال 1380 درتهران انجام گرفت.

تعریف مرگ مغزی

مرگ مغزی به عنوان عدم هوشیاری غیرقابل برگشت همراه با ازدست رفتن کامل فعالیتهای مغزوساقه مغز می باشد درحالیکه ضربان قلب می تواند ادامه یابد.

ازعلل مرگ مغزی می توان به خونریزی داخل مغزی وسیع ،سکته مغزی، ایسکمیک گسترده همراه با انحراف مغزوآنوکسی اشاره نمود.

روشهای تشخیص :

الف)معاینات بالینی : شامل معاینات اعصاب مغزی ،وجودمردمک های گشادوبدون پاسخ به نور،عدم پاسخ به دردو.... می باشد.

ب) معاینات پاراکلینیکی: انجام تست آپنه ،انجام نوارمغزی دردونوبت ،داپلرعروق مغز، آنژیوگرافی عروق مغز

فرایند فراهم آوری اعضای پیوندی شامل ٥ مرحله می باشد :

1.   شناسایی و ارجاع  مرگ مغزی

- بیمار در بیمارستان بستری می شود و کلیه اقدامات در جهت حفظ زندگی بیمار بعمل می آید. پس از ارزیابی های اولیه، بیمار با احتمال مرگ مغزی به واحدهای فراهم آوری اعضای پیوندی اعلام می شود.

- بر طبق قانون مصوبه همه بیمارستانها در سطح کشور موظفند تا موارد مرگ مغزی را بلافاصله به واحد های فراهم آوری اعضای پیوندی اطلاع دهند.

- هماهنگ کننده ها و تیم تأیید مرگ مغزی در محل حاضر می شوند و ارزیابی بیمار از نظر مرگ مغزی شروع می شود.

2.   تأیید مرگ مغزی و گرفتن رضایت

- پس از تایید مرگ مغزی، هماهنگ کنندگان پیوند با خانواده بیمار در خصوص اهداﺀ عضو صحبت می کنند و در صورت موافقت، تیم جراحی آگاه می شوند.

3.   ارزیابی فرد اهداء کننده

- فرد اهداء کننده از نظر اکثر بیماری های بد خیم و یا عفونت های غیر قابل درمان غربالگیری می شود.

4.   مراقبت از عضو پیوندی وشناسایی گیرنده مناسب

5.   برداشت و پیوند عضو یا بافت مربوطه

- بیمار به اتاق عمل انتقال داده می شود و پس از برداشت اعضای پپوندی و نسوج، فرد اهداء کننده برای مراسم خاک سپاری آماده می شود.

حقایقی درمورد اهدای عضو

تنها راه ادامه حیات برای بیماران با نارسایی پیشرفته قلب وریه پیونداعضا می باشد.

بهترین درمان برای بسیاری ازبیماران بانارسایی پیشرفته کلیه ،پیوند کلیه می باشد.

میزان موفقیت پیوندوبقای هرساله روبه افزایش است.

بیماران زیادی درانتظاردریافت اعضای پیوندی می باشند.

اعضای قابل اهدا: ریه ها-کبد-لوزالمعده- قلب-کلیه ها-روده

نسوج قابل اهدا : قرنیه ها-استخوان-غضروف-عروق-دریچه های قلبی- پوست-تاندون-لیگامان

جنبه های فقهی پیونداعضا

دين مبين اسلام اهميت فوق العاده اي براي نجات جان انسانها قائل است چنانچه درقرآن كريم سوره مباركه مائده آيه 32 به تصريح اشاره شده است هرگاه كسي باعث بقاي نفسي شودمانندآن است كه باعث نجات جان تمام انسانها شده است.

حضرت امام خميني (ره) درپاسخ به استفتاء جواز پيونداعضا ازفردي كه مرگ مغزي شده است وحيات وي غيرقابل برگشت است فرموده اند:"بسمه تعالي برفرض مذكورچنانچه حيات انسان ديگري متوقف براين باشد با اجازه صاحب قلب يا كبد وامثال آن جايزاست"

آیت ا...خامنه ای : با فرض یقین به مرگ مغزی وفوت شخص استفاده ازبعضی اعضای چنین جسدمیتی جهت پیونددرصورتی که مصلحت وضرورت ایجاب کند وهتک حرمت واهانت برمیت تلقی نگردد فی نفسه اشکال ندارد.

آیت ا...بهجت : اگرضرورت ایجاب کندمانعی ندارد کسب اجازه ازاولیای دم ضروری است.

جنبه های اخلاقی

1.    ضرری متوجه فرداهداکننده نمی شود.

2.    به نوعی افرادجامعه رادردست یابی به ارگان مورد نظربیمه می کند.

3.    پس ازمرگ درصورت داشتن کارت اهدایاقیددروصیت نامه قانونی یا رضایت بستگان اهدا صورت می گیرد.

4.    اهدا عضوهیچ هزینه ای برای خانواده اهداکننده ایجاد نمی کند.

5.    هیچ تغییر ظاهری درجسدپس ازاهدای عضوایجادنمی شود.

6.    اهداعضو وپیوند به بیماران نیازمنداعضافرآیندی عقل گرا وانسان دوستانه است.

آمار اهدای عضو از بیماران مرگ مغزی دربیمارستانهای تابعه دانشگاه علوم پزشکی سمنان

سال 1388  :2 مورد

سال 1389 : 2مورد

سال1390 :  1مورد

سال1391 :  1مورد

سال1392 : 6مورد

هریک ازمادرطول زندگی می توانیم دریکی ازدوگروه مرگ مغزی یا نیازمند پیوندباشیم .

امید است با تبلیغ وفرهنگ سازی دراین زمینه شاهدارتقای این شاخص مهم درکشورباشیم.

گردآوری :همااسماعیلی     کارشناس بیماریهای خاص