هشدار معاونت غذا و دارو دانشگاه درباره مصرف خودسرانه «آمپول‌های لاغری»؛ تیرزپاتاید راهکار کاهش وزن سریع نیست
سرپرست مدیریت نظارت و ارزیابی مواد و فرآورده‌های دارویی معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی استان سمنان در گفتگو با روابط عمومی دانشگاه با اشاره به افزایش استقبال عمومی از داروهای موسوم به «آمپول‌های لاغری»، نسبت به مصرف خودسرانه تیرزپاتاید و داروهای مشابه هشدار داد و تأکید کرد: این داروها تنها در صورت تجویز صحیح و برای بیماران واجد شرایط می‌توانند بخشی از برنامه درمانی کاهش وزن باشند و استفاده از آن‌ها بدون ارزیابی پزشکی می‌تواند سلامت افراد را با خطر مواجه کند.
دکتر شروین امیرخانلو با اشاره به افزایش توجه عمومی به داروهای کاهش وزن، اظهار کرد: در سال‌های اخیر، داروهای مؤثر بر مسیرهای متابولیک از جمله داروهای مرتبط با گیرنده‌های GLP-1 و GIP به دلیل اثربخشی در کنترل بیماری‌های متابولیک و کاهش وزن مورد توجه قرار گرفته‌اند، اما افزایش تقاضا برای این داروها نباید موجب نادیده گرفتن جایگاه علمی و درمانی و ضرورت مصرف منطقی آن‌ها شود.
وی افزود: تیرزپاتاید یک داروی ساده برای کاهش اشتها یا ابزاری برای کاهش سریع وزن نیست، بلکه دارویی است که با اثرگذاری بر مسیرهای پیچیده تنظیم انرژی بدن، از جمله افزایش ترشح وابسته به گلوکز انسولین، کاهش ترشح گلوکاگون، افزایش احساس سیری و تغییر در عملکرد دستگاه گوارش، در بیماران مناسب می‌تواند به بهبود کنترل قند خون و کاهش وزن کمک کند.
هر فردی واجد شرایط مصرف تیرزپاتاید نیست
سرپرست مدیریت نظارت و ارزیابی مواد و فرآورده‌های دارویی معاونت غذا و دارو دانشگاه در پاسخ به این پرسش که آیا هر فردی می‌تواند برای کاهش وزن از تیرزپاتاید استفاده کند، تصریح کرد: خیر؛ تصمیم برای شروع درمان با این دارو باید بر اساس ارزیابی دقیق پزشکی انجام شود و عواملی از جمله وضعیت وزن، بیماری‌های همراه، سوابق پزشکی، داروهای مصرفی و شرایط اختصاصی هر بیمار مورد توجه قرار گیرد.
دکتر امیرخانلو تأکید کرد: تیرزپاتاید جایگزین رژیم غذایی مناسب، فعالیت بدنی و اصلاح سبک زندگی نیست، بلکه در بیمارانی که بر اساس معیارهای علمی واجد شرایط درمان دارویی هستند، می‌تواند به عنوان بخشی از برنامه درمانی و در کنار سایر اقدامات مورد استفاده قرار گیرد.
وی درباره رواج توصیه‌های غیرتخصصی در فضای مجازی نیز گفت: انتخاب دوز دارو بر اساس تجربه دیگران، خرید بدون نسخه، تغییر یا افزایش سریع دوز با هدف دستیابی به کاهش وزن بیشتر و پیروی از توصیه‌های غیرتخصصی، با اصول درمان منطقی دارویی همخوانی ندارد و می‌تواند پیامدهای نامطلوبی برای سلامت مصرف‌کننده داشته باشد.
تهوع، استفراغ و مشکلات گوارشی از عوارض احتمالی
سرپرست مدیریت نظارت و ارزیابی مواد و فرآورده‌های دارویی معاونت غذا و دارو دانشگاه درباره عوارض احتمالی تیرزپاتاید اظهار کرد: مانند هر داروی دیگری، تیرزپاتاید نیز ممکن است با عوارض ناخواسته همراه باشد. بر اساس گزارش‌های ثبت‌شده عوارض مرتبط با مصرف این دارو که به سازمان غذا و دارو اعلام شده است، مواردی از جمله تهوع، استفراغ، اسهال، یبوست، درد شکم، سوءهاضمه، پانکراتیت، مشکلات صفراوی، واکنش‌های حساسیتی و کاهش قند خون گزارش شده است.
وی افزود: در ارزیابی ایمنی دارو باید میان مشاهده یک عارضه پس از مصرف دارو و اثبات رابطه قطعی علت و معلولی تفاوت قائل شد. هدف نظام پایش ایمنی دارو، شناسایی الگوهای مصرف، بررسی مشکلات احتمالی و افزایش آگاهی بیماران و جامعه پزشکی برای کاهش خطرات احتمالی است.
دکتر امیرخانلو با اشاره به اهمیت توجه به علائم هشدار، گفت: عوارض گوارشی مانند تهوع، استفراغ، اسهال، یبوست و کاهش اشتها از عوارض شناخته‌شده این داروها هستند و احتمال بروز برخی از این عوارض ممکن است با افزایش دوز بیشتر شود؛ با این حال، بروز علائمی مانند استفراغ‌های مکرر، اسهال شدید و مداوم، ناتوانی در مصرف مایعات، علائم کم‌آبی، کاهش ادرار، درد شدید و مداوم شکم یا نشانه‌های حساسیت شدید مانند تورم صورت و زبان و تنگی نفس، نیازمند مراجعه و بررسی پزشکی فوری است.
وی ادامه داد: کم‌آبی ناشی از عوارض گوارشی می‌تواند زمینه ایجاد اختلالات مهم در بدن را فراهم کند و درد شدید شکم نیز باید از نظر عوارضی مانند پانکراتیت مورد بررسی قرار گیرد. همچنین افرادی که سابقه شخصی یا خانوادگی کارسینوم مدولاری تیروئید، سندرم MEN2، واکنش‌های حساسیتی شدید، برخی بیماری‌های گوارشی، سابقه پانکراتیت، بیماری‌های صفراوی یا مصرف همزمان برخی داروهای کاهنده قند خون دارند، باید پیش از شروع درمان حتماً تحت ارزیابی پزشکی قرار گیرند.
تیرزپاتاید نه داروی معجزه‌آساست و نه اثربخشی آن قابل انکار
سرپرست مدیریت نظارت و ارزیابی مواد و فرآورده‌های دارویی معاونت غذا و دارو دانشگاه با تأکید بر ضرورت پرهیز از نگاه افراطی به تیرزپاتاید، اظهار کرد: این دارو نه یک راهکار معجزه‌آسا برای کاهش وزن است و نه می‌توان اثربخشی علمی آن را نادیده گرفت. مطالعات علمی نشان داده‌اند که تیرزپاتاید در بیماران مناسب می‌تواند اثربخشی قابل توجهی داشته باشد، اما دستیابی به نتیجه مطلوب نیازمند انتخاب صحیح بیمار، مدیریت عوارض، پایش درمان و همراهی بیمار است.
دکتر امیرخانلو خاطرنشان کرد: چاقی یک بیماری مزمن و چندعاملی است و کاهش وزن پایدار تنها با مصرف یک دارو حاصل نمی‌شود؛ بلکه اصلاح سبک زندگی، تغذیه مناسب، فعالیت فیزیکی و پیگیری مستمر پزشکی بخش جدایی‌ناپذیر درمان هستند. همچنین پس از قطع درمان، در برخی بیماران امکان بازگشت بخشی از وزن کاهش‌یافته وجود دارد.
وی در جمع‌بندی سخنان خود تأکید کرد: پیام اصلی درباره تیرزپاتاید، مخالفت با این دارو نیست، بلکه تأکید بر مصرف منطقی، علمی و ایمن آن است. داروهای جدید متابولیک ظرفیت بالایی برای کمک به بیماران دارند، اما نباید تحت تأثیر تبلیغات فضای مجازی، توصیه افراد غیرمتخصص یا با هدف کاهش وزن سریع و بدون ارزیابی پزشکی مورد استفاده قرار گیرند.
سرپرست مدیریت نظارت و ارزیابی مواد و فرآورده‌های دارویی معاونت غذا و دارو دانشگاه در پایان خاطرنشان کرد: تصمیم‌گیری درمانی باید همواره بر اساس شواهد علمی، نیاز واقعی بیمار و حفظ ایمنی وی انجام شود و هیچ منفعت اقتصادی یا تبلیغاتی نباید بر سلامت مردم و اصول مصرف منطقی دارو مقدم شود.
