صفحه اصلي > مقالات > نمایش مقاله 
نمایش مقاله
 
تهیه و تدوین:آزاده علیزاده گرجی –کارشناس سلامت سالمندان و میانسالان
سلامت زنان ، خانواده سالم ، جامعه پویا

به مناسبت هفته ملي سلامت زنان ( 24 لغايت 30 مهرماه )

هر ساله هفته آخر مهرماه به عنوان هفته ملي سلامت بانوان ايراني (سبا) نامگذاري شده و از سوي وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي شعاري در راستاي ارتقاي سلامت زنان اعلام ميگردد. شعار هفته مذكور در سال جاري " سلامت زنان ، خانواده سالم ، جامعه پویا" تعيين گرديده است تا فعاليتها و برنامه هاي ويژه اي به منظور حساس‌‌سازي مديران سلامت و عموم مردم نسبت به ابعاد مختلف سلامت زنان اجرا شود.

برخی از مشکلات سلامتی و بیماریها بین زنان و مردان مشترک هستند اما از سوی دیگر زنان مشکلات سلامتی مخصوص به خود را دارند که به موجب آنها نیازمند مراقبتهای ویژه ای نیز هستند. متخصصان زنان همواره تاکید دارند که وظیفه آگاهی از این مشکلات و مراقبت از زنان تنها منحصر به خود آنها نمی شود بلکه مردان نیز مسئولیتهایی در این زمینه دارند و باید از این حیث مراقب همسران خود باشند.

زندگی زنها طی قرنها تغییرات زیادی کرده است. در عصر حاضر در مقایسه با گذشته زنان نه تنها عمر طولانی تری دارند بلکه امکان لذت بردن از زندگی در طول عمر خود را نیز دارند. اما برای تحقق این امر ، زنان باید کنترل بیشتری بر وضعیت سلامت خود داشته باشند و دریابند که چگونه می توانند سطح رفاه و تندرستی خود را بهبود بخشند. این مساله همچنین آگاهی مردان از موضوعات مرتبط با بهداشت زنان را افزایش داده و آنها را حامی سلامت زنان میکند.

سلامت و تندرستی عمومی زنان

در حال حاضر اطلاعات موثقی درباره بیماری ها و مشکلات زنان وجود دارد که این اطلاعات تنها محدود به مشکلاتی نظیر سوء تغذیه ، اعتیاد ، اعتیاد به الکل و افسردگی نمی شود بلکه موضوعات پایه ای نظیر تغذیه مناسب ، سلامت قلب و تمرینات بدنی را نیز در برمیگیرد.

به عنوان مثال حفظ وزن متعادل و تناسب اندام در زنان بسیار مهم است. در صورتی که اندازه دور کمر زنان از 88 سانتیمتر        ( چاقی مرکزی ) بیشتر شود، احتمال ابتلا به بیماری های قلبی ، فشارخون بالا و دیابت در آنها قوت میگیرد که مصرف متعادل وعده های غذایی ، حذف تنقلات پس از صرف شام و انجام فعالیتهای جسمانی علاوه بر فعالیتهای روزانه ، راه های موثری در کنترل وزن و کاهش خطر ابتلا به فهرست بلندبالایی از مشکلات سلامتی هستند.

استعمال دخانبات برای زنان مضر و خطرناک است. ولیکن برخی زنان با وجود اطلاع از خطرات دخانیات برای سلامتی شان به این عادت غلط ادامه میدهند. روند جذب برخی داروها در زنان متفاوت از مردان است و در برخی موارد و برای برخی درمانها روند جذب داروها کندتر و در برخی موارد نیز سریعتر است . بنابراین ضرورت دارد زنان درباره نوع و میزان مناسب داروهایی که دریافت می کنند ، اطلاعات کافی داشته باشند.

بیماری های رایج در زنان

بسیاری از بیماری ها به یک میزان هر دو جنس را مبتلا می کنند اما بروز برخی بیماری ها در زنان شایعتر است. به عنوان مثال بیماری " سنگ کیسه صفرا " در زنان سه تا چهار برابر شایعتر از مردان است. همچنین نسبت ابتلا به " سردردهای میگرنی" در زنان نسبت به مردان سه به یک است.

از بیماری های دیگری که زنان را بیش از مردان مبتلا میکنند می توان به سندروم روده تحریک پذیر و عفونت مجاری ادراری اشاره کرد. عفونتهای مجاری ادراری شامل عفونت مثانه و عفونت کلیوی جزء اصلی ترین مشکلات سلامتی هستند که بیش از همه زنان به آن مبتلا میشوند. بیماری های کلیوی نیز یکی از عوامل موثر در ابتلا به فشارخون بالا هستند. ضمن اینکه پس از 50 سالگی عارضه فشارخون بالا در زنان بیش از مردان شایع است.

علاوه بر بیماری های فوق ، شیوع برخی اختلالات سیستم ایمنی در زنان بیشتر از مردان است. این اختلالات باعث بروز بیماری هایی نظیر " ام اس " ، " سندروم شوگرن " و " سل پوستی " یا لوپوس میشوند. در این بیماری ها سیستم ایمنی بدن به بافت بدن حمله میکند.

" پوکی استخوان " نیز یک بیماری مشترک بین زنان و مردان است که در آن تراکم استخوانی کاهش می یابد. با این حال به طور کلی این بیماری یکی از نگرانی های جدی سلامتی در زنان محسوب می شود. برای از مطالعات نشان می دهند که از هر دو زن بالای 50 سال یک زن در طول زندگی دچار شکستگی استخوان ناشی از ابتلا به پوکی استخوان میشود. برخی از زنان تا سن 65 سالگی حدود نیمی از تراکم استخوانی خود را از دست میدهند. یک پزشک می تواند با سنجش به موقع تراکم استخوانی در زنان برای جلوگیری از کاهش بیشتر تراکم استخوانی ، آنها را راهنمایی کند.

سرطان در زنان

ابتلا به برخی سرطانهای شایع در زنان یک نگرانی جدی محسوب می شوند. این سرطانها شامل سرطانهای پستان ، دهانه رحم ، رحم و تخمدان و همچنین سرطانهای پانکراس ، روده بزرگ و ریه هستند که در زنان شایعترند.

سرطان پستان :

سرطان پستان شایعترین نوع این بیماری در زنان است. در سرطان سینه توده ها در بافتهای سینه رشد میکنند و سلولهای سرطانی به شکل توده در میایند. شایع ترین نوع سرطان در زنان پس از سرطان پوست است. در مراحل اولیه علایمی ندارد و سبب درد نمی شود، ولی در مسیر پیشرفت بیماری سبب تغییراتی در پستان می شود. وجود غده داخل یا نزدیک سینه یا در بازوها ، بافتهای سفت و محکم در این محدوده و یا تغییر در شکل و اندازه سینه از نشانه های مهم این سرطان هستند. متخصصان خاطر نشان می کنند که با کنترل وزن ، مصرف پروتیینهای گیاهی ، ورزش کردن ، عدم استعمال سیگار و در صورت باردار شدن تغذیه کودک با شیر مادر میتوان از بروز سرطان سینه جلوگیری کرد.

سرطان پستان دومین عامل اصلی مرگ و میرهای ناشی از سرطان در میان زنان است . مطالعات پزشکی نشان میدهد که تشخیص و درمان زودهنگام شانس درمان مبتلایان به این سرطان را افزایش میدهد. در حال حاضر از تکنیکهای مانند ماموگرافی و آزمایش و نمونه برداری از بافت پستان برای تشخیص این سرطان استفاده میشود.

زنان در معرض خطر سرطان پستان :

-               سن بالای 30 بخصوص بالای 50 سال

-               سابقه سرطان پستان در بستگان نزدیک کسانی که هرگز زایمان نکرده و شیر نداده اند.

-               اولین زایمان بعد از 30 سالگی

-               شروع قاعدگی در سنین پایین ( کمتر از 12 سال) و یائسگی در سنین بالا ( بیشتر از 50 سال)

-               چاقی و مصرف زیاد چربی

با مشاهده هر یک از علایم زیر به پزشک مراجعه نمایید. بیشتر مواقع وجود این علایم دلیل بر وجود سرطان نیست ، ولی فقط پزشک می تواند عارضه را تشخیص دهد.

-               تغییرات غیرطبیعی در پستان

-               وجود توده یا سفتی در پستان و یا در زیر بغل

-               تغییر در شکل و اندازه و رنگ پوست پستان

-               وجود قرمزی در یک نقطه پستان و احساس پوسته پوسته شدن و زبری پوست پستان

-               چروکیدگی ، فرورفتگی و یا جمع شدن نوک پستان

-               ترشح خونی از نوک پستان و برگشتگی آن

-               هر گونه زخم روی پستان

مهمترین راه های تشخیص سرطان پستان عبارتند از :

1-          ماموگرافی ( عکس بر داری از پستانها بوسیله اشعه)

2-          انجام معاینات و آزمایشهای پزشکی

3-          معاینه ماهیانه پستانها توسط خود فرد

سرطان تخمدان :

 تشخیص سرطان تخمدان در مراحل اولیه بسیار دشوار است. به همین دلیل از آن به عنوان " قاتل خاموش " یاد میشود. این سرطان ممکن است در هر سنی رخ دهد و احتمال ابتلای زنان به این سرطان با افزایش سن افزوده می شود. ضمن اینکه در صورت وجود سابقه این سرطان در خانواده احتمال ابتلا به آن نیز افزایش می یابد.

سرطان روده بزرگ :

سرطان روده بزرگ از سرطانهای شایع در زنان است. بیشتر موارد ابتلا به سرطان روده بزرگ در سنین بالای 50 سال رخ میدهد. در زنانی که سابقه ابتلا به یکی از سرطانهای پستان ، رحم و تخمدان را دارند احتمال ابتلا به سرطان روده بیشتر است. بنابراین انجام معاینات ادواری برای زنان بالای 50 سال توصیه میشود. نتایج مطالعات نشان میدهد داشتن رژیم غذایی سرشار از میوه ها و سبزیجات و علاوه بر آن مواد خوراکی سرشار از آنتی اکسیدانها نه تنها میتواند خطر ابتلای زنان به سرطان روده بزرگ را کاهش دهد بلکه در پیشگیری از سایر سرطانها نیز تاثیر چشمگیر دارد.

سرطان ریه :

سرطان ریه پرچمدار اصلی مرگ و میرهای ناشی از سرطان در میان زنان است. از آنجا که استعمال دخانیات عامل اصلی ابتلا به سرطان ریه است. پر واضح است که خودداری از کشیدن سیگار عامل اصلی پیشگیری از این بیماری مرگ آور است.

خطرات جراحی های زیبایی در زنان

  آمارها حاکی از انجام سالانه حداقل 600 هزار عمل جراحی زیبایی در میان زنان است. تنوع جراحی های زیبایی و همچنین تعداد زنانی که تن به این جراحی  ها میدهند همواره رو به افزایش است. از جمله این اقدامات و جراحی ها که در بسیاری از موارد آسیبهای جدی به بدن وارد میکنند شامل لایه برداری پوست ، تزریق بوتاکس و کلاژن ، جراحی های لیزری برای درمان ریزش مو و یا رفع موهای زائد و لیپوساکشن  ( عمل تخلیه توده چربیها از زیر پوست) هستند. بسیاری از زنان از عوارض احتمالی این جراحی ها و به ویژه خطراتی که استفاده از روشهای غیراستاندارد در آرایشگاهها دارند بی اطلاع هستند و سلامت خود را به طور جدی به خطر میاندازند.

بیماری شایع زنان

بررسی ها نشان می دهد مهمترین دلایل مرگ و میر زنان ، بیماری هایی چون امراض قلبی ، سکته مغزی ، سرطان ، افسردگی ، سرطان پوست و دیابت نوع 2 هستند.

بیماری قلبی :

بیماری های قلبی اصلی ترین عامل مرگ و میر در زنان و مردان هستند. در بسیاری از مطالعات تاکید شده که علایم این بیماری ها در زنان تنها درد قفسه سینه نیست و لازم است نشنه های دیگر همچون بروز درد در ناحیه فک و شانه ها ، حالت تهوع و تنگی نفس نیز به عنوان علایم هشدار دهنده این بیماری ها در نظر گرفته شوند.

به گفته پزشکان ، زنان میتوانند با ایجاد تعادل و تناسب در الگوی زندگیشان که شامل انتخاب یک رژیم غذایی سالم و متعادل و انجام فعالیت ورزشی است. این بیماری ها را تا حد زیادی از خود دور نگهدارند.

بیماری های خود ایمنی:

بیماری های خود ایمنی گروهی از اختلالات هستند که در صورت ابتلا ، سیستم ایمنی به بافتهای بدن آسیب میزند و شایعترین آنها شامل بیماری ام.اس ، دیابت نوع دوم و لوپوس هستند. طبق بررسی های انجام شده حدود 75 درصد بیماری های خودایمنی در زنان اتفاق میافتد. به گفته پزشکان ، علایم این بیماریها بسته به نوع آن ها متفاوت است.

با این حال پزشکان معتقدند که مصرف مقدار کافی از مواد مغذی و مکملها همچون ویتامین D، چربیهای ضروری میتواند از بروز این بیماری ها پیشگیری کند.

پوکی استخوان :

این عارضه که در هر دو جنسیت مشاهده میشود از تراکم بافت استخوانی در بیماران میکاهد و البته بیشتر مبتلایان به آن را زنان تشکیل می دهند. بررسیها نشان میدهد که از میاتن هر دو زن بالای 50 سال ، یک مورد شکستگی استخوان ناشی از این عارضه گزارش میشود. درد کمر ، کوتاه شدن قد و شکسته شدن راحت استخوان از جمله علایم این بیماری هستند.

به گفته پزشکان مصرف میزان کافی کلسیم ، ویتامین Dو ورزش کردن از مهمترین شیوه های پیشگیری از پوکی استخوان محسوب میشوند.

دیابت نوع 2 :

دیابت بیماری است که ترشحات هورمون انسولین را دچار اختلال می کند. هر چند تمام افراد مبتلا به دیابت نوع 2 لزوما اضافه وزن ندارند اما به طور معمول چاقی و بی حرکتی اصلی ترین دلایل ابتلا به این بیماری هستند. تکرر ادرار ، تشنگی بیش از حد ، احساس خستگی ، گرسنگی و مشکلات پوستی از جمله علایم هشدار دهنده این بیماری هستند.

پزشکان تاکید دارند که با کنترل وزن ، ورزش روزانه ، رژیم غذایی سالم و پرهیز از استعمال دخانیات میتوان از ابتلا به آن پیشگیری کرد.

فشارخون :

تنها روش آگاهی از مبتلا بودن به این بیماری ، کنترل مرتب فشارخون است. همچنین در افرادی که سابقه ارثی ابتلا به فشارخون بالا دارند ، معاینات دائمی توصیه می شود. سردردهای شدید ، خستگی ، مشکلات بینایی ، درد قفسه سینه و مشکل در تنفس از علایم این عارضه به حساب می آیند.  پزشکان تاکید دارند که با کنترل و حفظ وزن متناسب ، ورزش کردن ، کاهش نمک مصرفی و کاهش استرس میتوان از بروز فشارخون بالا پیشگیری کرد.

افسردگی :

مبتلایان به این بیماری اغلب در تمرکز کردن ، به خاطر سپردن جزییات و تصمیم گیری دچار مشکل میشوند. همچنین خستگی ، نداشتن انرژی کافی ، بیخوابی ، حساس بودن ، افزایش اشتها یا کاهش آن از دیگر علایم این اختلال روانی به حساب میایند. روانپزشکان معتقدند که انتخاب یک رژیم غذایی سالم و مغذی ، ورزش کردن و انجام فعالیتهای آرامش بخش به پیشگیری از این بیماری کمک می کند.

آلزایمر :

مشخصه اصلی این بیماری ، تحلیل و ضعف توان ذهنی است که معمولا در دوران میانسالی و پیری اتفاق می افتد و موجب می شود فرد مبتلا فراموشکار شده یا احساس گیجی داشته باشد.

با انجام فعالیتهای جسمی و تحرک بدنی ، داشتن رژیم غذایی سالم و مناسب ، کنترل استرس در کارهای روزمره و خوابیدن به میزان کافی میتوان تا حدودی از ابتلا به آلزایمر جلوگیری کرد.

مشکلات تیروییدی :

مشکلی که به روایت آمار ، چیزی حدود 25 درصدی زنان در جهان را دچار می کند. بیماری های تیرویید با آزمایشهای ساده قابل تشخیص است. علایم و نشانه های این بیماری ، کاهش عملکرد تیرویید کاهش حرکات روده ای ، یبوست ، کاهش انرژی ، اختلال خواب و همچنین افزایش وزن است.

 

راهکارهایی که می تواند در کیفیت بخشی زندگی در این دوره کمک کند عبارتند از :

-                     اخرت گرایی و توجه به امور دینی

-                     ایجاد تعادل درونی با استفاده از راهکارهای زیر :

·                    شناسایی عمیقی از اعتقادات درونی پیدا کنیم.

·                    هماهنگ بودن اعتقادات درونی با شرایط زندگی بیرونی

·                    اختصاص زمانی برای دعا و تفکر

·                    داشتن برنامه ریزی مناسب برای داشتن اوقات فراغت مفید

·                    داشتن روابط اجتماعی گسترده و سالم

·                    کمک به دیگران

·                    پرداختن و توجه به مسایل و نیازهای شخصی

عنوان
 
عنوان
 
نظرسنجی
شعار بهداشتي امسال بر چه موضوعي تاكيد دارد؟

تهديد مقاومت دارويي
پیشگیری از بیماری دیابت
سلامت مادران و كودكان
سلامت رواني و اجتماعي

مدیریت منابع
معاونت توسعه مدیریت و منابع
وزارت بهداشت
دبیرخانه کمیته نظام پیشنهادات
14345216 : کل بازدید 23212 : بازدید امروز 0.40 : زمان بارگزاری صفحه 44046 : بازدید این صفحه 20 : بازدیدکنندگان آنلاين